把好奇变成科学问题
科学探究从可以观察、测量或比较的问题开始。一个好问题会清楚说明要改变什么、要观察什么，并限定研究对象。
soalan saintifik = 科学问题
Soalan saintifik boleh dijawab melalui pemerhatian, pengukuran, atau perbandingan. Nyatakan perkara yang diubah dan hasil yang hendak diperhatikan supaya penyiasatan mempunyai arah yang jelas. Soalan yang terlalu umum perlu dikecilkan kepada keadaan yang boleh diuji.
Contoh: Bandingkan panjang bilah pemutar kertas dengan masa yang diambil untuk jatuh dari ketinggian yang sama.
scientific question = 科学问题
A scientific question can be answered through observation, measurement, or comparison. State what will change and what outcome will be observed so the investigation has a clear direction. A broad question should be narrowed to a condition that can actually be tested.
Example: Compare paper-spinner blade length with the time taken to fall from the same height.
假设要说明两个变量的关系
假设不是随意猜测，而是根据已有知识提出可验证的关系。常用句式是“如果……那么……”，并把操纵性变量和反应性变量都写进去。
hipotesis = 假设
Hipotesis ialah pernyataan hubungan yang boleh diuji antara pemboleh ubah. Gunakan pengetahuan sedia ada untuk meramalkan arah perubahan, kemudian jalankan penyiasatan bagi mengumpul bukti. Hipotesis tidak dianggap benar sebelum data dianalisis.
Contoh: Jika bilangan lapisan kain bertambah, masa yang diambil oleh ais untuk cair sepenuhnya dijangka bertambah.
hypothesis = 假设
A hypothesis is a testable statement about the relationship between variables. Use prior knowledge to predict the direction of change, then collect evidence through an investigation. A hypothesis is not accepted as true until the data have been analysed.
Example: If the number of cloth layers increases, the time taken for an ice cube to melt completely is expected to increase.
分清三类变量
操纵性变量是研究者刻意改变的条件；反应性变量是观察或测量的结果；固定性变量必须保持相同，才能进行公平比较。
pemboleh ubah = 变量
Pemboleh ubah dimanipulasikan ialah faktor yang sengaja diubah, manakala pemboleh ubah bergerak balas ialah hasil yang diperhati atau diukur. Pemboleh ubah dimalarkan mesti dikekalkan supaya perbandingan adil dan perubahan hasil boleh dikaitkan dengan satu faktor.
Contoh: Dalam ujian suhu air dan masa melarutkan gula, ubah suhu, ukur masa, serta kekalkan isipadu air dan jisim gula.
variables = 变量
The manipulated variable is the factor deliberately changed, while the responding variable is the observed or measured outcome. Controlled variables must remain constant so the comparison is fair and any change in the outcome can be linked to one factor.
Example: In a test of water temperature and sugar-dissolving time, change temperature, measure time, and keep water volume and sugar mass constant.
用操作性定义说清怎样判断
操作性定义必须说明在这项实验里，怎样观察或测量一个概念。它不是字典解释，而是让别人能够使用同一方法得到可比较的数据。
definisi secara operasi = 操作性定义
Definisi secara operasi menerangkan cara sesuatu konsep diperhati atau diukur dalam penyiasatan tertentu. Nyatakan tindakan, ukuran, alat, atau tanda yang digunakan supaya orang lain boleh mengulangi kaedah yang sama. Definisi kamus sahaja tidak menghasilkan data.
Contoh: Keupayaan menyerap boleh ditakrifkan sebagai isipadu air, dalam mililiter, yang diserap oleh tisu dalam sepuluh saat.
operational definition = 操作性定义
An operational definition explains how a concept is observed or measured in a particular investigation. State the action, measurement, tool, or sign used so another person can repeat the method. A dictionary definition alone does not produce comparable data.
Example: Absorbency can be defined as the volume of water, in millilitres, absorbed by a tissue in ten seconds.
设计公平而可重复的步骤
实验步骤要按顺序写出材料、改变条件、测量方法和重复次数。一次只改变一个主要条件，并注意安全，让别人照着步骤也能重做。
ujian adil = 公平实验
Ujian adil mengubah satu faktor utama pada satu masa dan mengekalkan keadaan lain yang berkaitan. Langkah perlu tersusun, boleh diulang, dan menyatakan cara mengukur serta bilangan ulangan. Langkah keselamatan juga perlu dimasukkan apabila terdapat risiko.
Contoh: Lepaskan setiap pemutar kertas dari ketinggian yang sama sebanyak tiga kali dan catat masa menggunakan jam randik.
fair test = 公平实验
A fair test changes one main factor at a time and keeps other relevant conditions constant. The procedure should be ordered, repeatable, and clear about measurement and repetition. Include safety steps whenever the materials or actions present a risk.
Example: Release each paper spinner from the same height three times and record the time with a stopwatch.
记录、制表与绘图
先在实验前设计表格，写清变量名称和单位。收集数据后，可用条形图比较类别，或用折线图观察连续变化，再检查是否有异常值。
merekod data = 记录数据
Data direkod dalam jadual dengan tajuk, pemboleh ubah, dan unit yang tepat. Graf dipilih mengikut jenis data: graf palang sesuai untuk kategori, manakala graf garis membantu melihat perubahan berterusan. Semak bacaan luar biasa sebelum membuat kesimpulan.
Contoh: Jadual masa pencairan perlu melabel bilangan lapisan dan masa dalam minit sebelum nilai diplotkan.
recording data = 记录数据
Record data in a table with an accurate title, variables, and units. Choose a graph that suits the data: a bar graph compares categories, while a line graph helps show continuous change. Check unusual readings before drawing a conclusion.
Example: A melting-time table should label the number of layers and time in minutes before the values are plotted.
从资料作出诠释、预测与结论
诠释资料要指出数据呈现的模式；预测是把已观察到的趋势延伸到相近情况；结论则回答研究问题，并说明假设是否获得数据支持。
mentafsir data = 诠释资料
Tafsiran mengenal pasti pola atau hubungan dalam data, ramalan melanjutkan pola kepada keadaan yang serupa, dan kesimpulan menjawab soalan penyiasatan. Gunakan nilai atau arah perubahan sebagai bukti. Jangan melanjutkan ramalan terlalu jauh daripada julat yang diuji.
Contoh: Jika masa pencairan meningkat secara beransur-ansur apabila lapisan bertambah, ramalan untuk satu lapisan tambahan boleh dibuat dengan berhati-hati.
interpreting data = 诠释资料
Interpretation identifies a pattern or relationship in the data, prediction extends that pattern to a similar condition, and a conclusion answers the investigation question. Use values or the direction of change as evidence. Avoid extending a prediction far beyond the tested range.
Example: If melting time rises steadily as layers increase, a cautious prediction can be made for one additional layer.
运用空间与时间的关系
运用空间与时间的关系，是描述一个量随着时间或位置怎样改变。例如记录动力船出发后每一秒的位置，就能说出它移动得越来越快还是越来越慢。这项技能常和统计图、预测一起使用。
hubungan ruang dan masa = 空间与时间的关系
Menggunakan perhubungan ruang dan masa bermaksud menerangkan bagaimana sesuatu kuantiti berubah mengikut masa atau kedudukan. Catat kedudukan, jarak atau kelajuan pada selang masa yang sama, kemudian nyatakan arah perubahan. Kemahiran ini membantu membuat graf dan ramalan yang munasabah.
Contoh: Suhu air panas dalam botol direkod setiap lima minit, lalu murid menyatakan bahawa suhu menurun semakin perlahan.
space-time relationship = 空间与时间的关系
Using the space-time relationship means describing how a quantity changes with time or position. Record the position, distance or speed at equal time intervals, then state the direction of change. This skill supports clear graphs and sensible predictions about what will happen next.
Example: Hot water in a bottle is measured every five minutes, and pupils state that the temperature falls more and more slowly.
十二项科学程序技能
六年级要掌握十二项科学程序技能：观察、分类、测量和应用数目、推断、预测、沟通、运用空间与时间的关系、诠释资料、操作性定义、控制变量、假设和实验。前六项是基本技能，后六项是综合技能，做实验时常常一起使用。
kemahiran proses sains = 科学程序技能
Terdapat dua belas kemahiran proses sains: memerhati, mengelas, mengukur dan menggunakan nombor, membuat inferens, meramal, berkomunikasi, menggunakan perhubungan ruang dan masa, mentafsir data, mendefinisi secara operasi, mengawal pemboleh ubah, membuat hipotesis dan mengeksperimen. Enam yang pertama ialah kemahiran asas.
Contoh: Semasa menguji kertas tisu yang paling menyerap air, murid memerhati, mengukur isipadu, mengawal pemboleh ubah dan berkomunikasi melalui jadual.
science process skills = 科学程序技能
There are twelve science process skills: observing, classifying, measuring and using numbers, inferring, predicting, communicating, using space-time relationships, interpreting data, defining operationally, controlling variables, making hypotheses and experimenting. The first six are basic skills, and the last six are integrated skills used together in experiments.
Example: When testing which tissue absorbs the most water, pupils observe, measure volume, control variables and communicate results in a table.
研究斜面高度对玩具车移动距离的影响时，哪一组变量安排最合理？
kenal pasti pemboleh ubah = 确认变量
Soalan meminta susunan penyiasatan yang dapat menguji satu hubungan dengan adil. Tentukan faktor yang sengaja diubah, hasil yang perlu diukur, dan keadaan berkaitan yang mesti sama. Tolak pilihan yang mengubah beberapa faktor serentak atau menyongsangkan sebab dengan hasil.
Contoh: Dalam kajian cahaya dan pertumbuhan, semak satu pilihan bagi faktor cahaya, satu ukuran pertumbuhan, dan keadaan tanaman yang kekal.
identify variables = 确认变量
The question asks for an arrangement that tests one relationship fairly. Identify the deliberately changed factor, the outcome to measure, and the relevant conditions that must stay the same. Reject choices that change several factors together or reverse cause and outcome.
Example: In a light-and-growth study, look for one light factor, one growth measure, and plant conditions kept constant.
完成一次完整的科学探究
你已把问题、假设、变量、操作性定义、公平实验、记录、诠释与结论连成一条可检验的证据链。
开始加强练习 →ringkasan kemahiran sains = 科学技能总结
Penyiasatan lengkap bermula dengan soalan dan hipotesis, mengenal pasti pemboleh ubah, memberi definisi secara operasi, menjalankan ujian adil, merekod data, kemudian mentafsir dan membuat kesimpulan. Setiap langkah perlu disokong oleh bukti yang boleh disemak.
Contoh: Gunakan rangka soalan, hipotesis, pemboleh ubah, kaedah, data, tafsiran, dan kesimpulan untuk merancang ujian baharu.
science skills summary = 科学技能总结
A complete investigation begins with a question and hypothesis, identifies variables, gives an operational definition, conducts a fair test, records data, then interprets and concludes. Each step should be supported by evidence that another person can inspect.
Example: Use the frame question, hypothesis, variables, method, data, interpretation, and conclusion to plan a new test.