用科学和尊重的态度学习人体
生殖器官和神经系统都是人体正常组成部分。学习时使用准确名称、尊重个人隐私；身体出现不适或遇到令人不安的情况，应告诉可信任的成年人或医护人员。
istilah anatomi = 人体结构术语
Istilah anatomi ialah nama saintifik bagi bahagian badan dan fungsinya. Gunakan perkataan yang tepat dengan nada hormat supaya maklumat kesihatan tidak disalah faham. Privasi diri tetap penting semasa belajar tentang sistem pembiakan.
Contoh: Sebut rahim, testis, dan saraf apabila menerangkan fungsi, bukannya menggunakan gelaran yang mengejek.
anatomical terms = 人体结构术语
Anatomical terms are scientific names for body parts and their functions. Use accurate words respectfully so health information is not misunderstood. Personal privacy remains important while learning about the reproductive system.
Example: Say uterus, testes, and nerves when explaining functions rather than using teasing or vague labels.
男性生殖器官的功能
睾丸产生精子；阴茎把含有精子的精液输送到女性的阴道。器官名称和功能要一一配对，不把“产生”和“输送”混为一谈。
organ pembiakan lelaki = 男性生殖器官
Testis menghasilkan sperma, manakala zakar menyalurkan air mani yang mengandungi sperma ke dalam faraj. Padankan setiap organ dengan kata kerja fungsinya. Menghasilkan sel pembiakan tidak sama dengan menyalurkannya.
Contoh: Gunakan pasangan “testis–menghasilkan sperma” dan “zakar–menyalurkan air mani” ketika membuat peta fungsi.
male reproductive organs = 男性生殖器官
The testes produce sperm, while the penis transfers semen containing sperm into the vagina. Match each organ with the action that describes its function. Producing a reproductive cell is different from transporting it.
Example: Use the pairs “testes–produce sperm” and “penis–transfers semen” in a function map.
女性生殖器官的功能
卵巢产生卵子；输卵管把卵子送往子宫，也是通常发生受精的地方；子宫让胚胎发育和胎儿成长；阴道是精子进入和婴儿出生的通道。
organ pembiakan perempuan = 女性生殖器官
Ovari menghasilkan ovum. Tiub Falopio membawa ovum ke arah rahim dan biasanya menjadi tempat persenyawaan. Rahim menyokong perkembangan embrio dan fetus, manakala faraj ialah laluan sperma masuk serta bayi keluar semasa kelahiran.
Contoh: Susun fungsi sebagai menghasilkan, membawa, tempat berkembang, dan laluan supaya setiap organ mudah dibezakan.
female reproductive organs = 女性生殖器官
The ovaries produce ova. The fallopian tubes carry an ovum toward the uterus and are the usual site of fertilisation. The uterus supports embryo and fetus development, while the vagina is the passage for sperm entry and birth.
Example: Organise the functions as production, transport, development site, and passage so each organ remains distinct.
受精：精子与卵子结合
精子进入阴道后，经子宫游向输卵管。如果一个精子成功与卵子结合，就形成受精卵；这个过程称为受精。
persenyawaan = 受精
Persenyawaan berlaku apabila satu sperma berjaya bercantum dengan satu ovum, biasanya di dalam tiub Falopio. Percantuman itu membentuk zigot yang membawa bahan genetik daripada kedua-dua ibu bapa. Proses ini ialah permulaan perkembangan individu baharu.
Contoh: Sperma bergerak melalui faraj dan rahim menuju ke tiub Falopio; satu sperma yang bercantum dengan ovum membentuk zigot.
fertilisation = 受精
Fertilisation occurs when one sperm successfully fuses with one ovum, usually in a fallopian tube. The fusion forms a zygote containing genetic material from both parents. This is the beginning of a new individual’s development.
Example: Sperm travel through the vagina and uterus toward a fallopian tube; one sperm fusing with an ovum forms a zygote.
着床与胚胎形成
受精卵向子宫移动时不断进行细胞分裂。到达子宫后，它附着在子宫内壁，这叫着床；随后继续发育成胚胎。
implantasi = 着床
Zigot membahagi menjadi semakin banyak sel sambil bergerak menuju ke rahim. Apabila kelompok sel melekat pada lapisan dalam rahim, proses itu disebut implantasi. Selepas itu, perkembangan embrio diteruskan dalam rahim.
Contoh: Gunakan urutan zigot, pembahagian sel, pergerakan, implantasi, dan embrio untuk menerangkan peringkat awal.
implantation = 着床
The zygote divides into more cells while moving toward the uterus. When the group of cells attaches to the inner lining of the uterus, the process is called implantation. Development then continues as an embryo in the uterus.
Example: Use the sequence zygote, cell division, movement, implantation, and embryo to explain the early stages.
胎盘、脐带与羊水的作用
胚胎继续发育成胎儿。胎盘让氧气和营养物质从母体血液传递给胎儿，并协助移走部分废物；脐带连接胎儿和胎盘，羊水则缓冲外力。母体和胎儿的血液通常不会直接混合。
plasenta, tali pusat dan air ketuban = 胎盘、脐带与羊水
Plasenta menjadi kawasan pertukaran oksigen, nutrien, dan sesetengah bahan kumuh antara ibu dengan fetus tanpa darah mereka bercampur secara langsung. Tali pusat menghubungkan fetus dengan plasenta, manakala air ketuban membantu menyerap hentakan.
Contoh: Bayangkan plasenta sebagai kawasan pertukaran, tali pusat sebagai sambungan, dan air ketuban sebagai kusyen pelindung.
placenta, umbilical cord and amniotic fluid = 胎盘、脐带与羊水
The placenta is an exchange area for oxygen, nutrients, and some wastes between mother and fetus without their blood normally mixing directly. The umbilical cord connects the fetus to the placenta, while amniotic fluid cushions physical shocks.
Example: Think of the placenta as an exchange area, the cord as a connection, and amniotic fluid as a protective cushion.
从胎儿成长到婴儿出生
胎儿在子宫内逐渐成长，妊娠大约持续九个月。约第2个月，胎儿的脸部和四肢逐渐成形；约第4个月，母亲通常开始感觉到胎动；约第6个月，胎儿的主要器官逐渐发育完成；到第9个月，胎儿一般头部朝下，准备出生。临近出生时，子宫肌肉有规律地收缩，帮助婴儿经过阴道出生。
kelahiran dan kesinambungan spesies = 出生与物种延续
Fetus membesar dalam rahim sepanjang tempoh kehamilan kira-kira sembilan bulan. Menjelang kelahiran, pengecutan otot rahim membantu bayi bergerak keluar melalui faraj. Pembiakan penting kerana memastikan generasi manusia dapat diteruskan.
Contoh: Susun proses sebagai persenyawaan, implantasi, embrio, fetus, kemudian kelahiran untuk menunjukkan hubungan masa.
birth and continuation of the species = 出生与物种延续
The fetus grows in the uterus during a pregnancy of about nine months. Near birth, contractions of the uterine muscles help the baby move out through the vagina. Reproduction matters because it allows human generations to continue.
Example: Arrange the process as fertilisation, implantation, embryo, fetus, and birth to show the time relationship.
神经系统分成两大部分
人类神经系统由中枢神经系统和周围神经系统组成。中枢神经系统包括脑和脊髓；周围神经系统由遍布身体、连接中枢与各部位的神经组成。
sistem saraf pusat dan periferi = 中枢与周围神经系统
Sistem saraf pusat terdiri daripada otak dan saraf tunjang. Sistem saraf periferi merangkumi saraf yang menghubungkan pusat kawalan itu dengan organ deria, otot, dan organ dalaman. Kedua-duanya bekerjasama untuk menerima serta menghantar maklumat.
Contoh: Dalam carta, letakkan otak dan saraf tunjang di bahagian pusat, kemudian sambungkan saraf periferi ke tangan, kaki, mata, dan organ.
central and peripheral nervous systems = 中枢与周围神经系统
The central nervous system consists of the brain and spinal cord. The peripheral nervous system includes nerves that connect this control centre with sense organs, muscles, and internal organs. Both systems cooperate to receive and send information.
Example: In a chart, place the brain and spinal cord in the centre, then connect peripheral nerves to hands, legs, eyes, and organs.
脑负责分析、决定与协调
脑接收和处理信息，作出决定并发出指令，也参与思考、记忆和协调身体活动。不同活动会由脑的不同区域共同参与，但本课先掌握整体功能。
fungsi otak = 脑的功能
Otak menerima dan memproses maklumat, memilih tindak balas, serta menghantar arahan. Otak juga terlibat dalam pemikiran, ingatan, emosi, dan penyelarasan aktiviti badan. Tindak balas yang sesuai bergantung pada maklumat yang tepat daripada deria.
Contoh: Apabila bola datang, otak mentafsir arah dan kelajuannya sebelum mengarahkan tangan bergerak atau badan mengelak.
brain function = 脑的功能
The brain receives and processes information, selects a response, and sends instructions. It also supports thinking, memory, emotion, and coordination of body activities. An appropriate response depends on accurate information arriving from the senses.
Example: When a ball approaches, the brain interprets its direction and speed before directing the hands to move or the body to avoid it.
自主反应与非自主反应
自主反应是控制和调节内脏等无意识的活动，例如心跳、呼吸和消化，不需要我们刻意下指令。非自主反应是通过意识加以控制的身体动作，例如拿水杯、说话和跳舞。判断时看这个活动是否要先由脑作出决定。注意：课本里这两个名称和日常的说法刚好相反，作答时一律照课本的说法。
tindakan luar kawal = 自主反应
Dalam buku teks Cina, istilah ini merujuk kepada tindakan luar kawal seperti denyutan jantung, pernafasan dan pencernaan yang berlaku tanpa keputusan sedar. Lawannya ialah tindakan terkawal, iaitu pergerakan badan yang dikawal secara sedar oleh otak seperti bercakap dan menari. Ingat baik-baik kerana istilah Cina ini berbeza daripada maksud harian.
Contoh: Jantung terus berdenyut ketika kita tidur, tetapi kita memilih secara sedar untuk mengangkat tangan menjawab soalan.
involuntary action = 自主反应
In the Chinese textbook, this term means involuntary actions such as heartbeat, breathing and digestion that happen without a conscious decision. Its opposite term means voluntary actions, which are body movements consciously controlled by the brain, such as speaking and dancing. Learn the Chinese terms carefully because they differ from everyday wording.
Example: The heart keeps beating while we sleep, but we consciously choose to raise a hand to answer a question.
刺激到反应的信息路线
感觉器官或感受器先感知刺激，周围神经把信息传到中枢神经系统。中枢分析后发出指令，周围神经再把指令送到肌肉或腺体等效应器，产生反应。
rangsangan kepada gerak balas = 刺激到反应
Reseptor atau organ deria mengesan rangsangan dan saraf periferi membawa maklumat ke sistem saraf pusat. Selepas maklumat diproses, arahan bergerak melalui saraf periferi kepada efektor seperti otot atau kelenjar. Efektor kemudian menghasilkan gerak balas.
Contoh: Cahaya terang dikesan oleh mata, diproses oleh pusat saraf, lalu arahan menyebabkan anak mata mengecil.
stimulus to response = 刺激到反应
A receptor or sense organ detects a stimulus, and peripheral nerves carry the information to the central nervous system. After processing, instructions travel through peripheral nerves to an effector such as a muscle or gland. The effector then produces a response.
Example: Bright light is detected by the eyes, processed centrally, and followed by instructions that make the pupils smaller.
保护神经系统并理解受损影响
某部位的周围神经不能正常工作时，那一部位可能失去感觉、动作变弱或无法接收指令。安全头盔、安全带、正确姿势、均衡饮食、足够休息和远离酒精与毒品，都有助保护神经系统。
penjagaan sistem saraf = 照顾神经系统
Kerosakan saraf periferi boleh mengganggu deria atau pergerakan pada bahagian yang disambungkannya. Lindungi otak dan saraf tunjang dengan topi keledar, tali pinggang keledar, postur yang betul, rehat mencukupi, pemakanan seimbang, dan menjauhi alkohol serta dadah.
Contoh: Saraf pada kaki yang cedera mungkin menjejaskan rasa atau pergerakan kaki, bukan semestinya seluruh badan.
caring for the nervous system = 照顾神经系统
Damage to a peripheral nerve can disrupt sensation or movement in the body part it serves. Protect the brain and spinal cord with helmets, seat belts, correct posture, sufficient rest, balanced nutrition, and avoidance of alcohol and drugs.
Example: An injured nerve in the foot may affect foot sensation or movement, not necessarily every part of the body.
小明看到桌上的水杯，伸手把它拿起来。哪一个信息路线最合理？
laluan maklumat saraf = 神经信息路线
Soalan meminta urutan daripada rangsangan hingga gerak balas bagi tindakan yang dikawal secara sedar. Kenal pasti organ deria yang mengesan, saraf yang membawa maklumat ke otak, keputusan di otak, saraf yang membawa arahan dan otot yang bertindak. Tolak pilihan yang membuang peranan otak.
Contoh: Apabila mendengar namanya dipanggil, seseorang menoleh selepas telinga mengesan bunyi dan otak memberi arahan kepada otot leher.
neural information pathway = 神经信息路线
The item asks for the order from stimulus to response in a consciously controlled action. Identify the sense organ that detects, the nerves carrying information to the brain, the decision in the brain, the nerves carrying the instruction and the muscle that acts. Reject any choice that removes the brain.
Example: When someone hears their name called, the ear detects the sound and the brain instructs the neck muscles to turn the head.
理解人类的繁殖与神经系统
你已掌握器官功能、从受精到出生的顺序，以及神经系统接收、处理和传递信息的方法。
开始加强练习 →ringkasan manusia = 人类课题总结
Unit ini menghubungkan fungsi organ pembiakan, urutan persenyawaan hingga kelahiran, kepentingan kesinambungan spesies, serta struktur dan fungsi sistem saraf. Murid perlu menggunakan istilah tepat, menyusun proses mengikut masa, dan menerangkan tindak balas melalui laluan maklumat.
Contoh: Bina dua peta: satu garis masa zigot hingga kelahiran dan satu laluan rangsangan hingga gerak balas.
human biology summary = 人类课题总结
This unit connects reproductive-organ functions, the sequence from fertilisation to birth, the continuation of the species, and nervous-system structure and function. Learners should use accurate terms, arrange processes in time, and explain responses through an information pathway.
Example: Build two maps: one timeline from zygote to birth and one pathway from stimulus to response.