多元族群共同组成马来西亚社会
马来西亚由许多族群和社群共同建设。语言、服装、信仰、艺术和生活方式能帮助我们认识文化历史，但这些只是群体传统的例子，不能用来断定每一个人的兴趣、能力或身份。认识多元应从尊重与求证开始。
kepelbagaian kaum = 族群多样性
Malaysia dibina oleh pelbagai kaum dan komuniti. Bahasa, pakaian, kepercayaan, seni, dan cara hidup memberi petunjuk tentang sejarah budaya, tetapi tidak menentukan setiap individu. Gunakan maklumat sebagai contoh tradisi, semak sumber, dan elakkan anggapan bahawa semua anggota sesuatu kaum mempunyai amalan yang sama.
Contoh: Katakan sesuatu tradisi lazim dalam komuniti tertentu, bukannya mendakwa setiap orang dalam komuniti itu mesti mengamalkannya.
ethnic diversity = 族群多样性
Malaysia is built by many ethnic groups and communities. Language, clothing, belief, art, and ways of life provide clues about cultural history, but they do not define every individual. Treat information as examples of tradition, verify sources, and avoid assuming that all members of a community behave alike.
Example: Say that a tradition is common in a community rather than claiming that every person in that community must practise it.
主要族群只是多元社会的一部分
我国有马来族、华族、印度族、伊班族、卡达山杜顺族和巴瑶族等社群。认识时可比较语言、传统服装、庆典和地区联系，但“主要族群”不表示其他社群不重要，也不代表一个族群只有一种文化表达。 常见传统服饰：马来族的马来套装与马来男装、华族的旗袍与长衫、印度族的纱丽与陀地、伊班族的彩布及鸟裳与哥兰比、峇峇娘惹的绣花哥峇雅与峇迪纱笼、锡克族的旁遮普套装与头巾。
kaum utama dan komuniti = 主要族群与社群
Buku memperkenalkan kaum Melayu, Cina, India, Iban, Kadazandusun, Bajau, dan komuniti lain. Perbandingan bahasa, pakaian tradisional, perayaan, atau kawasan membantu pembelajaran, tetapi istilah kaum utama tidak mengecilkan sumbangan komuniti lain. Identiti seseorang juga tidak boleh diteka melalui rupa sahaja.
Contoh: Kad budaya boleh memuatkan nama komuniti, satu tradisi yang disahkan, dan sumber maklumat tanpa membuat andaian tentang individu.
major groups and communities = 主要族群与社群
The lesson introduces Malay, Chinese, Indian, Iban, Kadazandusun, Bajau, and other communities. Comparing languages, traditional clothing, celebrations, or regional links aids learning, but the phrase major groups does not reduce the importance of other communities. A person’s identity also cannot be guessed from appearance alone.
Example: A culture card can show a community name, one verified tradition, and its source without making assumptions about individuals.
其他社群展现长期交流与融合
半岛原住民包含尼格利陀、塞诺伊和原始马来人等群体；峇峇娘惹和仄迪社群呈现不同文化长期接触后的融合。锡克、暹罗和色拉尼等社群也丰富我国社会。文化融合不是把传统全部变成一样，而是在交流中形成独特表达。
komuniti lain dan peranakan = 其他与土生社群
Orang Asli Semenanjung merangkumi kelompok Negrito, Senoi, dan Melayu Proto. Komuniti Baba dan Nyonya serta Chetti menunjukkan pertemuan budaya yang panjang, manakala Sikh, Siam, dan Serani turut memperkaya masyarakat. Percampuran budaya menghasilkan identiti tersendiri tanpa menghapuskan semua unsur asal.
Contoh: Budaya Baba dan Nyonya boleh dikaji melalui pengaruh pada bahasa, pakaian, dan makanan, bukan dilabel sebagai berasal daripada satu sumber sahaja.
other and Peranakan communities = 其他与土生社群
Peninsular Orang Asli include Negrito, Senoi, and Proto-Malay groups. Baba and Nyonya and Chetti communities show long cultural contact, while Sikh, Siamese, and Serani communities also enrich society. Cultural blending can create a distinct identity without erasing every earlier influence.
Example: Baba and Nyonya culture can be studied through influences on language, clothing, and food rather than assigned to only one source.
砂拉越和沙巴内部也有丰富多样性
砂拉越有伊班、比达友、马兰诺、肯雅等许多社群；沙巴有卡达山杜顺、巴瑶、姆律、龙古斯等社群。州名只能说明大致地区，不能取代具体社群名称。每个社群也可能有不同方言、服饰、习俗和地方历史。
kepelbagaian di Sarawak dan Sabah = 砂沙多样性
Sarawak mempunyai komuniti seperti Iban, Bidayuh, Melanau, dan Kenyah, manakala Sabah mempunyai Kadazandusun, Bajau, Murut, Rungus, dan banyak lagi. Nama negeri hanya menunjukkan kawasan umum, bukan satu identiti tunggal. Setiap komuniti pula boleh mempunyai dialek, pakaian, adat, dan sejarah tempatan yang berbeza.
Contoh: Jika sumber menyatakan seseorang dari Sabah, cari maklumat komuniti yang lebih khusus sebelum menerangkan budayanya.
diversity in Sarawak and Sabah = 砂沙多样性
Sarawak includes communities such as Iban, Bidayuh, Melanau, and Kenyah, while Sabah includes Kadazandusun, Bajau, Murut, Rungus, and many others. A state name indicates a broad region, not one single identity. Each community may also have distinct dialects, clothing, customs, and local histories.
Example: If a source only says someone is from Sabah, seek more specific community information before describing that person’s culture.
过去的聚居与经济活动有历史背景
过去，马来族住在乡村、沿海地带、河口及河畔，从事捕鱼、农耕、小生意和公共服务；华族在雪兰莪和霹雳做矿工，一部分在新兴城镇做生意；印度族住在园丘和市郊，从事园丘、小生意和码头工作；马来半岛原住民住在彭亨、霹雳等州的内陆，以森林资源、手工艺、打猎和捕鱼为生。
petempatan dan ekonomi dahulu = 过去聚居与经济
Petempatan dan pekerjaan dahulu dipengaruhi geografi, sumber, ekonomi kolonial, serta kemudahan. Kawasan pantai sesuai untuk perikanan, bandar dan lombong menarik perdagangan, estet memerlukan buruh, manakala hutan menyokong pertanian dan hasil hutan. Corak sejarah tidak boleh digunakan untuk menetapkan pekerjaan seseorang pada masa kini.
Contoh: Pernyataan bahawa sesetengah masyarakat dahulu terlibat dalam perlombongan tidak bermaksud semua keturunan mereka bekerja dalam bidang itu sekarang.
past settlement and economic activity = 过去聚居与经济
Past settlement and work patterns were shaped by geography, resources, the colonial economy, and facilities. Coastal areas supported fishing, towns and mines attracted trade, estates required labour, and forests supported farming and forest products. Historical patterns must not be used to assign occupations to people today.
Example: Saying that some communities once worked in mining does not mean that all their descendants work in that field now.
砂沙的旧分布与今天的生活要分开看
过去，砂拉越的伊班族、肯雅族、加拉毕族聚居内陆，种稻并采集森林资源；比沙雅族、比达友族住在河谷务农；马来族、马兰诺族等住在沿海，捕鱼、造船、经商和生产硕莪。沙巴的卡达山杜顺族、龙古斯族住内陆；汶莱马来族、伊拉农族、苏禄族住沿海。成立马来西亚后，各族和睦共处，不再分群而居。
dahulu dan kini = 过去与现在
Di Sarawak dan Sabah dahulu, sesetengah komuniti pedalaman bertani, memburu, dan mengumpul hasil hutan, manakala komuniti pesisir menangkap ikan atau berdagang. Selepas merdeka, pendidikan, pengangkutan, pembangunan bandar, dan dasar negara meluaskan pilihan. Kini masyarakat pelbagai kaum belajar, bekerja, dan tinggal bersama.
Contoh: Bina dua lajur: corak yang lazim dahulu dan pilihan yang pelbagai pada masa kini.
past and present = 过去与现在
In the past, some inland communities in Sarawak and Sabah farmed, hunted, and gathered forest products, while coastal communities fished or traded. After independence, education, transport, urban development, and national policies widened opportunities. Today people from many groups study, work, and live together.
Example: Create two columns: patterns common in the past and diverse choices available today.
传统乐器连接材料、声音和社群记忆
各社群的传统乐器：马来族有昂格隆、长喇叭、甘布斯琴、格杜克鼓；印度族有布朗古拉尔笛、铜铃、玛塔兰鼓、维纳琴；华族有鼓、钹、柳琴、竹笛；砂拉越族群有沙贝琴、双面鼓、安格汝来风笛、安格汝梦排锣；沙巴族群有库铃手锣、葫芦笙、筒昆鼓、筒通鼓。
alat muzik tradisional = 传统乐器
Alat muzik tradisional menggunakan bahan seperti kayu, buluh, logam, kulit, dan labu untuk menghasilkan bunyi berlainan. Contohnya termasuk gambus, liuqin, veenai, sape, dan sompoton. Kenali nama, bahan, cara dimainkan, serta konteks budaya supaya alat muzik tidak sekadar menjadi gambar untuk dihafal.
Contoh: Bandingkan sape dengan sompoton melalui sumber bunyi, cara dimainkan, dan kawasan budaya sebelum membuat padanan.
traditional musical instruments = 传统乐器
Traditional instruments use materials such as wood, bamboo, metal, skin, and gourds to produce different sounds. Examples include the gambus, liuqin, veenai, sape, and sompoton. Learn the name, material, playing method, and cultural setting instead of memorising only an image.
Example: Compare the sape and sompoton by sound source, playing method, and cultural region before matching them.
传统舞蹈记录动作、音乐和社会场合
我国常见传统舞蹈：苏马绍舞、社旺舞、萨平舞、玛咏舞、英雄舞、婆罗多舞。苏马绍舞是卡达山杜顺族在丰收节答谢稻神的舞蹈；社旺舞属马来半岛原住民，见于庆典、祛病治疗和聚会；玛咏舞结合舞蹈、音乐和歌唱；英雄舞是伊班族过去教导战术的舞蹈；婆罗多舞动作启发自大自然。
tarian tradisional = 传统舞蹈
Tarian tradisional menggabungkan gerak, muzik, pakaian, dan fungsi sosial. Makyung, zapin, tarian singa, Bharata Natyam, ngajat, sumazau, sewang, dan bhangra mempunyai latar komuniti serta acara yang berbeza. Kenal pasti konteks persembahan dan jangan meneka hanya melalui pakaian.
Contoh: Ngajat sering dikaitkan dengan budaya Iban, manakala sumazau berkaitan dengan Kadazandusun di Sabah; semak kawasan dan geraknya.
traditional dances = 传统舞蹈
Traditional dance combines movement, music, clothing, and social purpose. Makyung, zapin, lion dance, Bharatanatyam, ngajat, sumazau, sewang, and bhangra come from different communities and occasions. Identify the performance context instead of guessing from clothing alone.
Example: Ngajat is often associated with Iban culture, while sumazau is linked with Kadazandusun culture in Sabah; compare region and movement.
传统游戏可按场地和能力分类
室内游戏：马来播棋、五粒石、扯铃、围棋、蛇棋、查图兰加古印度象棋；户外游戏：藤球、踢毽子、卡巴迪；野外游戏：放风筝、荡秋千、踢彩盒、打陀螺。卡巴迪由两组对垒，每组七人；荡秋千是砂拉越马兰诺族祭海节的游戏；踢彩盒是沙巴哥打毛律人民聚会时玩的游戏。
permainan tradisional = 传统游戏
Permainan tradisional boleh dikelaskan sebagai permainan dalam rumah, luar rumah, atau lapangan. Congkak dan batu seremban melatih kiraan serta koordinasi, manakala sepak raga, chap teh, kabaddi, wau, tibau, sepak manggis, dan gasing memerlukan kemahiran berbeza. Terangkan tempat, peraturan asas, dan nilai permainan.
Contoh: Kelaskan permainan dahulu, kemudian nyatakan sama ada ia melatih strategi, koordinasi, kerjasama, atau kreativiti.
traditional games = 传统游戏
Traditional games can be grouped as indoor, outdoor, or field activities. Congkak and batu seremban develop counting and coordination, while sepak raga, chap teh, kabaddi, wau, tibau, sepak manggis, and gasing require different skills. Explain the setting, basic rules, and values of each game.
Example: Classify the game first, then state whether it develops strategy, coordination, teamwork, or creativity.
民间故事是口耳相传的地方文化资料
民间故事以口述方式流传于民间，一般由长老或年纪较大的人传述，具有教育性和娱乐性，并在世代口述中出现不同版本。类型可包括传说、神话、起源故事、机智故事和动物寓言；它们反映地方想象、价值观和环境记忆，但不能自动当作已经证实的历史事实。
cerita rakyat = 民间故事
Cerita rakyat diwariskan secara lisan dan selalunya tidak mempunyai seorang pengarang yang pasti. Versi boleh berubah mengikut tempat serta pencerita. Legenda, mitos, cerita asal usul, cerita jenaka, dan cerita haiwan mencerminkan imaginasi serta nilai tempatan, tetapi tidak semestinya bukti sejarah yang telah disahkan.
Contoh: Asingkan jalan cerita, nilai yang ditafsirkan, dan bukti sejarah yang boleh disemak dalam tiga ruang catatan.
folk tales = 民间故事
Folk tales are passed on orally and often have no single known author. Versions may change across places and storytellers. Legends, myths, origin stories, humorous tales, and animal fables reflect local imagination and values, but they are not automatically verified historical evidence.
Example: Record the plot, interpreted value, and verifiable historical evidence in three separate sections.
三个地方故事呈现不同主题
《仑才和他的葫芦瓜》讲仑才借葫芦浮力逃脱；砂拉越的《山都望公主的传说》讲两位公主争吵互击，后来化为山川地貌；《努努克拉岗的传说》讲巨鸡带领村民迁徙并形成不同社群。理解故事要写出起因、发展、结局和文化象征。
tema cerita tempatan = 地方故事主题
Si Luncai dengan Labu-labunya mengajak pembaca menilai kepintaran dan akibat tindakan. Santubong Sang Puteri menghubungkan konflik watak dengan landskap Sarawak, manakala Nunuk Ragang menyimpan gambaran tentang tempat asal di Sabah. Bandingkan jenis cerita, latar, dan nilai tanpa menganggap setiap unsur sebagai fakta literal.
Contoh: Gunakan jadual watak atau tempat, konflik atau asal usul, kemudian nilai atau persoalan bagi setiap cerita.
themes in local stories = 地方故事主题
Si Luncai and His Gourds invites reflection on cleverness and consequences. Princess Santubong links character conflict with Sarawak’s landscape, while Nunuk Ragang preserves an imagined place of origin in Sabah. Compare story type, setting, and value without treating every element as literal fact.
Example: Use a table with character or place, conflict or origin, and then the value or question raised by each tale.
宽容、欣赏和正确分享让文化继续传承
宽容让不同社群在差异中合作；欣赏帮助我们看见文化遗产的知识与创意；负责任分享则要求核对名称、来源和意义，避免嘲笑、挪用或错误标签。三者结合能加强团结，也让传统乐器、舞蹈、游戏和故事由下一代继续认识；推广到国际，更能让我国享誉国际、促进旅游业。
toleransi, penghargaan dan perkongsian = 宽容欣赏分享
Toleransi membolehkan masyarakat bekerjasama walaupun berbeza. Penghargaan mengiktiraf ilmu dan kreativiti dalam warisan, manakala perkongsian bertanggungjawab memerlukan nama, sumber, dan makna yang tepat. Elakkan ejekan, pelabelan, atau penggunaan budaya tanpa memahami konteks supaya perpaduan dan pewarisan dapat diperkukuh.
Contoh: Pameran sekolah boleh menyemak maklumat dengan anggota komuniti, menyatakan sumber, dan menerangkan makna tanpa meniru stereotaip.
tolerance, appreciation, and sharing = 宽容欣赏分享
Tolerance enables communities to cooperate despite differences. Appreciation recognises knowledge and creativity in heritage, while responsible sharing requires accurate names, sources, and meanings. Avoid ridicule, labelling, or using cultural elements without context so that unity and cultural transmission can grow together.
Example: A school exhibition can verify information with community members, cite sources, and explain meaning without imitating stereotypes.
各族群的语言
马来族是我国最大族群，以马来语沟通；华族使用华语或闽南语、客家语、粤语等方言；印度族使用淡米尔语、泰卢固语和马拉雅拉姆语；锡克族使用旁遮普语。伊班族是砂拉越最大族群，以伊班语沟通；卡达山杜顺族是沙巴最大族群，各分支有自己的语言。
bahasa kaum = 族群的语言
Kaum Melayu ialah kaum terbesar dan bertutur dalam bahasa Melayu. Masyarakat Cina menggunakan bahasa Mandarin atau dialek seperti Hokkien, Hakka dan Kantonis; masyarakat India menggunakan bahasa Tamil, Telugu dan Malayalam; masyarakat Sikh menggunakan bahasa Punjabi. Iban ialah kaum terbesar di Sarawak, manakala Kadazandusun ialah kaum terbesar di Sabah.
Contoh: Sikh → bahasa Punjabi; India → Tamil, Telugu, Malayalam.
languages of ethnic groups = 族群的语言
Malays are the largest group and speak Malay. The Chinese use Mandarin or dialects such as Hokkien, Hakka and Cantonese; Indians use Tamil, Telugu and Malayalam; Sikhs use Punjabi. The Iban are the largest group in Sarawak, and the Kadazandusun are the largest group in Sabah.
Example: Sikh → Punjabi; Indian → Tamil, Telugu, Malayalam.
土生社群与其他社群的来源
峇峇娘惹是中国商人与马六甲本地女性通婚的后代，使用峇峇语；仄迪族是印度商人与本地女性通婚的后代，多住在马六甲，使用克里奥尔马来语。色拉尼族又称欧亚裔，是葡萄牙人与本地人通婚的后代，说克里斯坦语和英语；暹罗族住在吉打、吉兰丹、槟城、玻璃市和霹雳，使用泰语和马来语。
asal usul komuniti = 社群的来源
Baba dan Nyonya ialah keturunan pedagang dari China yang berkahwin dengan wanita tempatan di Melaka dan bertutur dalam bahasa Baba. Masyarakat Chetti ialah keturunan pedagang India dan wanita tempatan, kebanyakannya tinggal di Melaka dan bertutur dalam bahasa Melayu Kreol. Serani atau Eurasia ialah keturunan Portugis dan penduduk tempatan yang bertutur dalam bahasa Kristang dan Inggeris, manakala masyarakat Siam bertutur dalam bahasa Thai dan Melayu.
Contoh: Pedagang China → Baba Nyonya; pedagang India → Chetti; Portugis → Serani.
origins of communities = 社群的来源
The Baba and Nyonya are descendants of Chinese traders who married local women in Melaka and speak Baba Malay. The Chetti are descendants of Indian traders and local women, mostly live in Melaka and speak Creole Malay. The Serani, or Eurasians, descend from the Portuguese and local people and speak Kristang and English, while the Siamese speak Thai and Malay.
Example: Chinese traders → Baba Nyonya; Indian traders → Chetti; Portuguese → Serani.
以下哪一种介绍族群文化的方法最恰当？
memperkenalkan budaya dengan tepat = 正确介绍文化
Soalan meminta cara berkongsi maklumat budaya tanpa stereotaip. Cari pilihan yang menggunakan bahasa berhati-hati, menyemak sumber, dan menerangkan konteks. Elakkan pilihan yang meneka identiti daripada rupa atau menganggap satu contoh tradisi mewakili kehidupan harian semua orang.
Contoh: Tanya sama ada kenyataan itu tepat, bersumber, dan memberi ruang kepada kepelbagaian dalam komuniti.
introducing culture accurately = 正确介绍文化
The question asks how to share cultural information without stereotyping. Look for careful language, source checking, and specific context. Reject choices that guess identity from appearance or treat one traditional example as the daily practice of every person.
Example: Ask whether the statement is accurate, sourced, and allows for diversity within the community.
认识多元文化，也学会尊重差异
你已认识我国多元族群、过去与现在的生活变化、乐器、舞蹈、游戏和民间故事，并能用宽容、欣赏和正确资料促进团结。
开始加强练习 →rumusan kaum di Malaysia = 马来西亚族群总结
Malaysia mempunyai pelbagai kaum dan komuniti dengan sejarah, petempatan, kegiatan ekonomi, alat muzik, tarian, permainan, dan cerita rakyat yang kaya. Maklumat budaya perlu difahami mengikut masa serta konteks, bukan dijadikan stereotaip. Toleransi, penghargaan, dan perkongsian tepat menguatkan perpaduan dan warisan bersama.
Contoh: Terangkan satu warisan melalui komuniti, tempat, fungsi, sumber, dan cara menghormatinya pada masa kini.
Malaysian communities summary = 马来西亚族群总结
Malaysia has many communities with rich histories, settlement patterns, economic activities, musical instruments, dances, games, and folk tales. Cultural information must be understood in time and context rather than turned into stereotypes. Tolerance, appreciation, and accurate sharing strengthen unity and shared heritage.
Example: Explain one cultural tradition through community, place, purpose, source, and how it should be respected today.